Δασική Αποδοτική

Abstract

Το παρόν σύγγραμμα έρχεται να καλύψει δύο βασικές ανάγκες της ελληνικής δασοπονίας. Η πρώτη έχει να κάνει με την έλλειψη ενός βασικού εγχειριδίου που να ερμηνεύει τα φαινόμενα αύξησης και απόδοσης των δασοσυστάδων σημαντικών δασοπονικών ειδών της χώρας, ενώ η δεύτερη με την έλλειψη ενός πρακτικού οδηγού ή υποδείγματος εφαρμογής υπαρχόντων δασοαποδοτικών προτύπων/βοηθημάτων στη διαδικασία λήψης αποφάσεων διαχείρισης των δασών. Οι ανάγκες αυτές γίνονται πρόδηλες όταν επιχειρήσει κανείς να σχεδιάσει παρεμβάσεις στα δάση, προκειμένου να επιτευχθούν στόχοι παραγωγής ή ακόμα και προστασίας, όπου και τίθενται τρία βασικά ζητήματα. Το πρώτο έχει να κάνει με τη γνώση του παραγωγικού δυναμικού ενός δάσους, το δεύτερο με την ικανότητα πρόβλεψης της μελλοντικής του εξέλιξης και το τρίτο με τη σύγχρονη απαίτηση για έλεγχο των επιπτώσεων κάθε ανθρώπινης επέμβασης πάνω στο δασικό οικοσύστημα. Αναγκαία προϋπόθεση, και στις τρεις περιπτώσεις, είναι η γνώση του μηχανισμού αύξησης και απόδοσης των δασοσυστάδων, καθώς και η ικανότητα ποσοτικής προσέγγισης και ανάλυσης του μηχανισμού αυτού. Η Δασική Αποδοτική, παρότι δεν έτυχε μέχρι σήμερα τη δέουσα προσοχή στη χώρα μας, εντούτοις αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο για ολόκληρο το οικοδόμημα της δασολογικής γνώσης, δεδομένου ότι υποστηρίζει πολύπλευρα το σύνολο σχεδόν των επιστημονικών κλάδων, όπως πχ. τη δασοκομία και τη σταθμολογία, τη δασική διαχειριστική και την οικονομία, τη δασική υδρολογία κά. Το παρόν εγχειρίδιο απευθύνεται στους ανθρώπους της δασοπονικής πράξης, οι οποίοι έχουν υπό την ευθύνη τους τη διαχείριση και προστασία των δασικών οικοσυστημάτων και χρειάζονται αφενός μεν τη βασική γνώση της Δασικής Αποδοτικής, και αφετέρου τα βοηθήματα που αυτή παρέχει και τα οποία είναι αναγκαία για τη λήψη ορθολογικών αποφάσεων διαχείρισης των δασών. Το βιβλίο απευθύνεται επίσης και σε κάθε οικολόγο που εστιάζει το ενδιαφέρον του στα δασικά οικοσυστήματα, δεδομένου ότι μέσα από τις γνώσεις και τα βοηθήματα που παρέχονται δίνεται η δυνατότητα α) κατανόησης βιολογικών διεργασιών και αλληλεπιδράσεων μεταξύ του δάσους και των οργανισμών άγριας ζωής, καθώς και του φυσικού περιβάλλοντος γενικότερα, β) προσέγγισης φαινομένων διακίνησης στοιχείων και ενέργειας μέσα στο δασικό οικοσύστημα και γ) επιλογής αναγκαίων μέτρων και δράσεων που οδηγούν στη συντήρηση της βιοποικιλότητας και στην οικολογική ισορροπία, όσο αυτή εξαρτάται βέβαια από τη διαχείριση ενός συγκεκριμένου δάσους. Η συγγραφή του παρόντος εγχειριδίου βασίστηκε αφενός μεν στην υπάρχουσα διεθνή γνώση και εμπειρία σε ζητήματα Δασικής Αποδοτικής και αφετέρου σε υλικό και αποτελέσματα έρευνας που αναπτύχθηκε κατά κύριο λόγο από το Εργαστήριο Δασικής Διαχειριστικής του Ινστιτούτου Δασικών Ερευνών Θεσσαλονίκης. Η έρευνα αυτή υποστηρίχθηκε από ευρωπαϊκά κονδύλια αλλά και από κονδύλια του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και υλοποιήθηκε με τη συνδρομή και συνεργασία διάφορων τοπικών Δασικών Υπηρεσιών. Η συνεργασία με τις τοπικές δασικές υπηρεσίες είχε ως στόχους, αφενός μεν την αναμόρφωση του συστήματος απογραφής, που εφαρμόζεται κατά την εκπόνηση των διαχειριστικών σχεδίων των διάφορων δασών και αφετέρου τη δημιουργία εισροών για δασοαποδοτική έρευνα.

The present book aims to address two fundamental needs of Greek forestry. The first need concerns the lack of a practical handbook that interprets the phenomena of growth and yield in forest stands of the country’s important forestry species, while the second pertains to the absence of a practical guide or model for applying existing forest productivity standards/aids in the forest management decision-making process. These needs become apparent when one attempts to design interventions in forests to achieve production or even preservation objectives, where three basic issues arise. The first involves understanding the yield potential of a forest, the second concerns the ability to predict its future development, and the third relates to the modern requirement to monitor the impacts of every human intervention on the forest ecosystem. In all three cases, a necessary precondition is the knowledge of the mechanism of growth and yield in forest stands, as well as the ability to quantitatively approach and analyse this mechanism. Although Forest Yield Science has not until now received the attention it deserves in our country, it nevertheless constitutes a cornerstone for the entire edifice of forest scientific knowledge, since it broadly underpins almost all scientific disciplines -such as silviculture and forest mensuration, forest management and economics, forest hydrology, and so on. This manual is addressed to the practitioners of forestry, those responsible for the management and protection of forest ecosystems, who need to access, on the one hand, the basic knowledge of Forest Yield Science and, on the other hand, to utilise the tools provided by this science, which are essential for making rational forest management decisions. It is also intended for every ecologist who focuses on forest ecosystems, since the knowledge and aids provided offer the possibility to: a) understand the biological processes and interactions between the forest and wildlife organisms, as well as the natural environment in general; b) approach the phenomena of the movement of elements and energy within the forest ecosystem; c) select the necessary measures and actions that lead to the conservation of biodiversity and ecological balance, insofar as these depend on the management of a specific forest. Drafting the present handbook was based, on one hand, on the existing international literature and practices in matters of Forest Yield Science, and on the other hand, on results of research conducted primarily by the Forest Management, Growth and Yield Laboratory of the Forest Research Institute of Thessaloniki. This research was supported by European Union research funds as well as by funds from the Greek Ministry of Agricultural Development, and it was carried out with the assistance and cooperation of various local Forestry Services. The collaboration with the local forestry services aimed, firstly, at reforming the inventory system used in the preparation of management plans for the various forests and, secondly, at generating inputs for forest yield research.